Przyczyny, objawy i leczenie artrozy

Artroza to choroba, której objawy powinien znać każdy. Ta niebezpieczna i bardzo powszechna patologia może być na wczesnym etapie prawie niewidoczna, jednak w miarę postępu może powodować nieznośny ból, a nawet prowadzić do niepełnosprawności. O tym, jak tego uniknąć, porozmawiamy w naszym artykule.

Dlaczego pojawia się artroza i kiedy należy ją leczyć?

Bolesne odczucia w stawach, „kliknięcia” podczas ruchu i zmniejszona ruchomość kończyn często pozostają niezauważone: większość ludzi nie przywiązuje wagi do takich sygnałów z ciała. Tymczasem objawy te mogą wskazywać na poważną chorobę - artrozę.

Artroza deformacyjna to choroba polegająca na niszczeniu i ścieńczeniu tkanki chrząstki stawowej. W tym przypadku tkanka stawowa staje się luźniejsza i rośnie, co ostatecznie prowadzi do pojawienia się ostrogi kostnej i stanu zapalnego wewnątrz stawu.

Na wczesnym etapie pacjenci odczuwają niewielki dyskomfort podczas poruszania się, na który mogą nie zwracać uwagi. W drugiej fazie choroby pojawia się silny ból prowadzący do ograniczenia ruchomości stawów. Trzeciemu etapowi, oprócz bólu, towarzyszy całkowite lub prawie całkowite zniszczenie tkanki chrząstki stawowej.

Dzięki terminowej terapii można znacznie spowolnić rozwój artrozy, pomóc w utrzymaniu ruchomości kończyn i uniknąć poważnej interwencji chirurgicznej - dlatego tak ważna jest konsultacja z reumatologiem przy pierwszych objawach.

Leczenie artrozy

Z punktu widzenia medycyny europejskiej leczenie tak poważnej choroby, jaką jest artroza, wymaga zintegrowanego podejścia, uwzględniającego objawy na różnych etapach choroby. Kompleks środków terapeutycznych, oprócz przyjmowania leków, obejmuje środki odchudzające, kinezyterapię, fizjoterapię i, jeśli to konieczne, zalecana jest interwencja chirurgiczna. Program leczenia opracowywany jest przez reumatologa, biorąc pod uwagę lokalizację choroby, cechy ciała pacjenta, ale koniecznie obejmuje cały szereg działań mających na celu zwalczanie objawów choroby.

Leczenie farmakologiczne

Pierwszym zadaniem, które pojawia się w leczeniu artrozy, jest łagodzenie bólu i stanu zapalnego w stawie. W tym celu przepisuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), takie jak ibuprofen, ketorolak, piroksykam, diklofenak i ich pochodne – w postaci tabletek, zastrzyków, żeli, maści czy czopków doodbytniczych. Pamiętaj, że stosowanie tej grupy leków łagodzi jedynie główne objawy choroby. Ponadto długotrwałe stosowanie NLPZ może przyspieszyć proces niszczenia chrząstki, dlatego należy je stosować z dużą ostrożnością i wyłącznie zgodnie z zaleceniami lekarza.

Kolejnym sposobem na złagodzenie bólu jest zastosowanie leków przeciwbólowych. W przeciwieństwie do NLPZ, leki przeciwbólowe w mniejszym stopniu łagodzą procesy zapalne, ale są bardziej skuteczne w zwalczaniu bólu. Jeśli wystąpią skurcze mięśni, przepisywane są leki przeciwskurczowe, takie jak Mydocalm. Obie grupy leków stosowane są najczęściej w postaci zastrzyków w celu łagodzenia objawów choroby zwyrodnieniowej stawów, są jednak nieskuteczne w zwalczaniu samej choroby.

Chondroprotektory są jednym z najważniejszych składników farmakoterapii artrozy: nasycają tkankę chrzęstną substancjami odżywczymi, stymulując wzrost komórek. Do grupy chondroprotektorów zalicza się np. glukozaminę, produkowaną w postaci tabletek lub kapsułek. Nie należy spodziewać się szybkiego efektu stosowania chondroprotektorów: poprawę stanu chrząstki można zauważyć dopiero po długotrwałym stosowaniu leków. Ponadto nie pomogą, jeśli choroba osiągnie trzeci, najcięższy etap.

Leki rozszerzające naczynia krwionośne stosuje się w celu poprawy przepływu krwi, a także łagodzenia skurczu małych naczyń. Przyjmowanie takich leków w połączeniu z chondroprotektorami wzmacnia działanie tego ostatniego: składniki odżywcze dostają się do tkanki chrzęstnej w większej objętości.

Fizjoterapia

1. Terapia falą uderzeniową. Zastosowanie terapii falą uderzeniową (SWT) w leczeniu artrozy pozwala nam wyeliminować jedną z głównych przyczyn bólu: wyrostki kolczysto-kostne – osteofity. Pod wpływem fal ultradźwiękowych „kolce” z czasem miękną i rozpuszczają się, poprawiając efektywność przepływu krwi i procesów metabolicznych. Pomimo wszystkich swoich zalet terapia falą uderzeniową jest skuteczna tylko we wczesnych stadiach choroby zwyrodnieniowej stawów i ma wiele przeciwwskazań, dlatego jest przepisywana z ostrożnością.
2. Zautomatyzowana elektromiostymulacja z pionizacją. Stosowanie impulsów elektrycznych w celu skurczu mięśni wskazane jest przede wszystkim u pacjentów obłożnie chorych, a także w przypadku ciężkich urazów, gdy przeciwwskazane są niezbędne ćwiczenia fizyczne. Choć elektromiostymulacja nie jest najczęstszym celem przy artrozie, jej stosowanie pomaga zwiększyć napięcie mięśniowe i poprawić krążenie krwi, co pozytywnie wpływa na dynamikę powrotu do zdrowia.
3. Ultrafonoforeza. Zabieg ten łączy w sobie dwa rodzaje efektów – fale ultradźwiękowe i leki. W rezultacie fonoforeza pozwala znacznie zwiększyć działanie leków: dzięki ultradźwiękom zawarte w nich substancje dostarczane są do komórek „docelowych” i są przez nie znacznie aktywniej wchłaniane.
4. Terapia ozonem. Wprowadzenie mieszaniny gazów do torebki stawowej zmniejsza ból i stan zapalny, pomaga przywrócić ruchomość stawów i poprawia krążenie krwi. Z reguły ozonoterapię przepisuje się w kilku zastrzykach, w zależności od ciężkości choroby.

Tradycyjne metody medycyny chińskiej

W medycynie chińskiej przywracanie zdrowia stawów rozpoczyna się od diagnostyki, podczas której ocenia się ogólny stan organizmu i ustala się przyczynę choroby zwyrodnieniowej stawów. Następnie lekarz opracowuje program oddziaływania na punkty biologicznie aktywne. Kompleksowe leczenie artrozy obejmuje następujące metody TCM:

• akupunktura (akupunktura) - umieszczanie najlepszych igieł w punktach w określonej kombinacji;
• fitokompresy - „wyciski” z ziół leczniczych;
• moksoterapia - rozgrzewanie cygarami z piołunu;
• Akupresura Tuiny.

W tym przypadku główną uwagę poświęca się akupunkturze jako najskuteczniejszej metodzie leczenia w tradycyjnej medycynie chińskiej. Efekty terapii w dużej mierze zależą od kwalifikacji specjalisty. Będąc w rękach wykwalifikowanego lekarza, pacjent już wkrótce będzie mógł zauważyć poprawę samopoczucia, której towarzyszy uśmierzenie bólu, przywrócenie ruchomości stawów, wzmocnienie układu odpornościowego, normalizacja krążenia i metabolizmu[2].

Inne metody niechirurgicznego leczenia artrozy:

• Ćwiczenie terapeutyczne. Terapia ruchowa w przypadku artrozy jest uważana za doskonały sposób na poprawę krążenia krwi w obszarze dotkniętego stawu, a także wzmocnienie mięśni. Z reguły lekarz zaleca rozpoczęcie od prostych ćwiczeń i stopniowe zwiększanie liczby powtórzeń.
• Mechanoterapia. Fizykoterapię można uzupełnić mechanoterapią – ćwiczeniami na specjalnych symulatorach. Urządzenia pozwalają na zwiększenie obciążenia podczas ćwiczeń gimnastycznych (ze względu na różne ciężary), jednocześnie chroniąc bolący staw przed uszkodzeniami. Podobnie jak terapia ruchowa, mechanoterapia pomaga poprawić krążenie krwi i zwiększyć napięcie mięśni.
• Wspólna trakcja. Istotą zabiegu jest mechaniczne „rozciąganie” stawu za pomocą specjalnego aparatu przez 15–20 minut. Pozwala to zmniejszyć obciążenie stawu, spowolnić rozwój artrozy i znacznie zmniejszyć ból u pacjenta. Kurs składający się z 10–12 sesji przeprowadzany jest mniej więcej raz na sześć miesięcy w celu poprawy i utrwalenia wyniku.
• Drenaż limfatyczny i masaż rozgrzewający. Procedury te pomagają rozgrzać chore miejsce, złagodzić skurcze i ból oraz poprawić krążenie krwi w stawach. Drenaż limfatyczny i masaż rozgrzewający można zastosować także u pacjentów z ograniczoną sprawnością ruchową.
• Recepta żywienia dietetycznego. Korekta wagi jest jednym ze sposobów znacznego zmniejszenia obciążenia stawu i spowolnienia rozwoju artrozy. Oczywiście samo utrzymanie diety nie przyczynia się do powrotu do zdrowia, ale w połączeniu z innymi zabiegami może dać określony efekt.
• Korekta stylu życia. Aby zwalczyć artrozę, pacjent będzie musiał znacznie zmienić swój dotychczasowy tryb życia i zacząć nosić wyłącznie wygodne buty, używać wyłącznie wygodnych mebli, a kobiety będą musiały zrezygnować z wysokich obcasów. Wskazane jest także pozbycie się złych nawyków i wyeliminowanie nadmiernej aktywności fizycznej. W niektórych przypadkach korzystne będzie noszenie ortezy i regularne wizyty na basenie i saunie. Pełną listę zaleceń można uzyskać od lekarza prowadzącego, który sporządzi go na podstawie stanu pacjenta.

Leczenie chirurgiczne

1. Nakłucie (interwencja minimalnie inwazyjna). Służy również do diagnozowania choroby. Do torebki stawowej wprowadza się igłę, która pobiera część płynu – pozwala to na pobranie materiału do analizy, zmniejszenie obciążenia torebki stawowej, a w razie potrzeby także wstrzyknięcie leków kortykosteroidowych bezpośrednio w miejsce zapalenia.
2. Artroskopia diagnostyczna. Artroskopia polega na wprowadzeniu specjalnego aparatu artroskopowego poprzez mikronacięcia w skórze. Pozwala to na dokładne zbadanie stawu, a także usunięcie oddzielonych fragmentów chrząstki, eliminując przyczyny procesu zapalnego i bólu.
3. Osteotomia korekcyjna. Istotą tego zabiegu chirurgicznego jest spiłowanie kości pacjenta, a następnie unieruchomienie ich pod innym kątem. Operacja pozwala zmniejszyć obciążenie stawu i wyeliminować ból na długi czas. Tak radykalny efekt jest przepisywany rzadko - obciążenie organizmu pacjenta jest zbyt duże, a okres rehabilitacji zbyt długi.
4. Endoprotetyka. W przypadkach, gdy inne rodzaje leczenia nie pomogły, a choroba całkowicie lub prawie całkowicie zniszczyła stawy, zastępuje się je protezami wykonanymi z tworzywa sztucznego, metalu lub ceramiki. Wymiana endoprotezy jest operacją trudną i kosztowną, wymagającą długotrwałej rehabilitacji. Wielu pacjentów odczuwa ból przez kilka miesięcy po operacji. Jednak endoprotetyka jest dla pacjenta często jedyną alternatywą wobec perspektywy unieruchomienia. Żywotność nowoczesnych protez sięga dwudziestu lat i przez te wszystkie lata pacjent będzie mógł żyć pełnią życia.

Objawy i cechy leczenia artrozy różnych typów

Pomimo wspólnych cech objawów, artroza różnych stawów ma swoje własne objawy i cechy leczenia. Na przykład stosowanie maści na artrozę stawu biodrowego jest nieskuteczne ze względu na tkankę mięśniową i tłuszczową, co uniemożliwia dotarcie leku do miejsca zapalenia. Ale te same maści działają dobrze, gdy zostaną nałożone na staw kolanowy lub łokciowy. Przyjrzyjmy się, jakie objawy są typowe dla artrozy stawów (kostka, kolano, łokieć, bark, palce i biodro) i jakie leczenie jest odpowiednie w każdym przypadku.

• Leczenie artrozy stawów dłoni (palców). Na wczesnym etapie choroba objawia się jedynie lekkim chrupaniem i lekkim bólem podczas poruszania rękami, ale przy braku leczenia staje się zauważalna wizualnie: na paliczkach w okolicy stawu pojawiają się zauważalne zgrubienia. Ból nasila się i staje się stały, w palcach pojawia się uczucie pieczenia i pulsowania. NLPZ i kortykosteroidy stosuje się w celu łagodzenia bólu i stanu zapalnego; masaż, chondroprotektory i trakcja palców służą do spowolnienia niszczenia chrząstki.
• Leczenie artrozy stawu barkowego. Bolesne skurcze mięśni, zmniejszona ruchliwość ramion, „lumbago” podczas podnoszenia i przesuwania ich na boki – to wszystko objawy artrozy stawu barkowego. Masaż i fizykoterapia są przepisywane w połączeniu ze stosowaniem leków przeciwskurczowych i dostawowych zastrzyków środków przeciwbólowych.
• Leczenie artrozy stawu łokciowego. Objawy choroby stawu łokciowego obejmują głośne trzaskanie podczas zginania łokci i poruszania rękami, „strzelający” ból i osłabienie mięśni. Aby pozbyć się tego typu artrozy, stosuje się zabiegi fizjoterapeutyczne, okłady i niesteroidowe leki przeciwzapalne w postaci maści.
• Leczenie artrozy stawu biodrowego. Artroza stawu biodrowego charakteryzuje się „miękkim” chrupaniem stawów, bolesnymi lub nieprzyjemnymi odczuciami w dolnej części pleców podczas ruchu lub silnym zmęczeniem. Podczas leczenia choroby przepisywane są środki przeciwbólowe w postaci zastrzyków, kapsułek lub tabletek, okłady z roztworami przeciwzapalnymi.
• Leczenie artrozy stawu kolanowego. W przypadku gonartrozy pacjenci skarżą się na chrzęszczące dźwięki podczas ruchu, ból w okolicy łydki, szczególnie przy dużych obciążeniach i zwiększenie rozmiaru stawu. Kompleksowa terapia obejmuje: terapię falą uderzeniową, trakcję stawów, fizykoterapię, stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (maści) i stosowanie okładów.
• Leczenie artrozy stawu skokowego. Uczucie mrowienia, zaczerwienienie, chrupanie, klikanie w okolicy stopy, szybkie męczenie się podczas chodzenia – te objawy wskazują na rozwój artrozy stawu skokowego. W leczeniu tego typu schorzeń skuteczna jest fizjoterapia, masaże i kąpiele lecznicze. Powinieneś także zmniejszyć obciążenie kostki.

Aby uniknąć wystąpienia artrozy, szczególnie jeśli istnieje predyspozycja, należy przestrzegać prostych zasad: nosić wygodne buty, utrzymywać aktywność fizyczną, zachowując ostrożność podczas ćwiczeń, unikać kontuzji i wychłodzenia. Aby zapobiec chorobie, szczególnie ważne jest utrzymanie prawidłowej wagi, ponieważ każdy dodatkowy kilogram zwiększa obciążenie stawów.